Kreidlerdatabase

Kreidler wielen spaken

Het rijgen en richten van het wiel 

GespaaktHet juist spaken van een wiel is geen eenvoudige opgave.
De naaf moet perfect in het midden zitten. 
De velg mag niet slingeren in hoogte en zijdelingse richting en de spaken moeten de juiste spanning hebben en  in het juiste patroon gevlochten worden. Zie afbeelding rechts.
Je kunt allerlei patronen vlechten, maar het meest standaard is 36 spaken en kruis 3

Voor het vlechten moet gecontroleerd worden of de velg goed rond en vlak is. Wanneer de velg niet vlak is moet deze voorzichtig recht gebogen worden. De rondheid kan gecontroleerd worden door de velg langs een velg te houden waarvan bekend is dat die rond is.
Vooral bij de las vertoont een velg vaak een knik.
Deze is lastig te verwijderen. (Vooral Raedelli velgen zijn berucht)

Een velg met een knik bij de las moet daarom afgekeurd worden. Hoewel het mogelijk is door de spaakspanning een niet ronde en vlakke velg goed te krijgen is het niet verstandig.
Het vlechten  is een stuk lastiger en de spanningsverdeling in de spaken is niet gelijk waardoor niet overal de ideale voorspanning te bereiken is en het wiel snel gaat slingeren. 

Wat heb je allemaal nodig

 

Hoe te beginnen

Vet alle schroefdraad van de spaken goed in.

Steek 9 spaken van buiten naar binnen door de flens, sla dus telkens een gat over.

Begin bij het ventielgat !

De spaakgaten in de velg zitten echter om en om links/rechts uit het midden, dus als dit gat toevallig links zit of links gericht is pakken we no. 2.

In geval van twijfel kun je ook gewoon proberen met een nippel op een spaak welke kant op de nippel het gelukkigst is. Schroef de nippel enkele slagen op de spaak.

Sla telkens drie gaten over en breng de andere 8 spaken aan.

Draai de naaf ,met de klok mee, mooi strak.

Draai de velg in zijn geheel om. Zie onder.

Leg een spaak parallel aan de as over de flenzen, en merk op dat de spaakgaten in de flenzen ten opzichte van elkaar verspringen: breng met deze kennis de negen spaken aan, ook weer van buiten naar binnen. (zie onder)

Begin bij het tweede gat vanaf het ventiel, (zie onder)
De rest verwijst zich vanzelf. Nu heb je het ergste gehad.

Steek nu 9 spaken van binnen naar buiten in de rechter flens.
Houd de naaf nog steeds goed opgedraaid, en breng de eerste spaak in de richting waar je het juiste spaakgat in de velg vermoedt.

Tel uit wat de derde spaak is die je passeert en vlecht de spaak achterlangs. Je moet dus twee keer met het scherpe spaakeinde over de velg heen, dus hou de spaak krom om geen krassen te maken.

Steek een nippel in het gewenste gat (=2e gat vanaf de gekruiste spaak) en draai de spaak enkele slagen vast. Nu kom je niet meer met je vingers uit en heb je veel plezier van een schroevendraaier. Maak de rest van de flens af. Hij krijgt al vorm. Draai de velg om en doe hetzelfde met de overige 9 spaken.

Het geheel ziet er nu zo uit. (zie onder)

Als het goed is heb je nu, precies waar het ventiel zit, voldoende ruimte om er een fietspomp op te zetten. Nu kun je het wiel in een wielenrichter zetten en verder af maken.

Wiel richten

Een wiel zonder slinger en met strakke spaken gaat langer mee, stuurt lekkerder en remt ook beter. En het heeft wel iets om met een bos los ijzerdraad te beginnen en een constructie af te leveren die 700 x zijn eigen gewicht kan hebben!

Je kunt een wiel richten door met een spaaksleutel de nippels verder op de spaak te schroeven.
De spaak wordt dan korter en zal harder aan de velg gaan trekken.

Ik heb om het wiel te richten een bokje gemaakt van hout, en heb hem op de workmate geklemd. (zie onder) (Lekker stevig)

Met een blokhaak heb je een prima meetinstrument, doe er wel een stukje tape of plakband omheen om beschadiging aan de velg te voorkomen.

 

 

Draai nu alle nippels zover dat er ongeveer even veel draad zichtbaar is.
Dit hangt natuurlijk af van de spaaklengte. Maar draai ze nog niet te strak.

Reduceer eerst de hoogteslag, en corrigeer vervolgens de zijdelingse slag, er voor zorgend dat de velg in het midden van de naaf blijft.
Als dat gelukt is breng je de spaken in een aantal stapjes op spanning, waarbij je er op let dat alle spaken evenveel dragen en het wiel recht blijft.

Maak je de rechter spaak korter dan gaat de velg naar rechts, maak je beide spaken evenveel korter dan trek je dat stuk van de velg dichter naar de naaf, en zet je de spaak losser dan veert de velg daar weer uit.

Er komen natuurlijk krachten op de wielen, dus!!!

Zorg ervoor dat je de wielen na een aantal kilometers controleert, of alle spaken nog goed vast zitten. Veel plezier ermee.

 

Een andere beschrijving

Er kunnen diverse redenen zijn voor het spaken van een wiel voor een fiets of bromfiets. Voor mij was dit de slechte achteras van de Kreidler Flory van mijn vrouw, waar ik nog een gloednieuwe as op het schap had liggen. Je kunt dit spaken natuurlijk laten doen, maar ik heb er voor gekozen om dit zelf aan te pakken, maar dan wel op mijn manier, met beperkte middelen. (Schrijver Martin van de KCON)
Mogelijk zijn er nog betere manieren om dit klusje voor elkaar te krijgen.
Lezers van dit artikel kunnen en mogen dan ook best wel een toevoeging op dit onderwerp maken.

Het aanbrengen van de spaken:

Spaken_01Alle spaken dienen even ver te worden aangeschroefd (b.v. tot aan het einde van de schroefdraad).

Het geheel zal nog niet goed op spanning zijn, de as kan nog enigszins worden bewogen t.o.v. de velg. 

Het verloop van de spaken dient wel goed te zijn, het andere wiel kan hierbij als voorbeeld dienen.

Spaken_02Voor het kunnen werken aan het wiel heb ik een verstelbare vork gemaakt van 2 kokerprofieltjes met een draadstang voor het op afstand stellen voor de naafbreedte.

Als extra hulpmiddel voor het uitrichten, gebruik ik een constructie van enkele stripjes metaal met een lager (met een stukje fietsband) dat tegen de velg loopt.

De zijdelingse beweging van de velg wordt door de schaarconstructie vergroot weergegeven aan de bovenzijde van de “wijzer”.

Bij deze wijzer kan een streepje worden geplaatst op de meest linker en rechter uitslag en vervolgens kan een streepje in het midden worden gezet, dat als richtpunt kan gelden.

Werkwijze voor het richten:

Uiteindelijk moeten alle spaken goed op spanning zijn, de horizontale uitslag van de velg kan minder dan 0,5 mm zijn en de onderzijde dient ook netjes te zijn.

Waar de velg gelast is zal het nooit helemaal goed kunnen zijn, maar verder lijkt dit een goede manier om toch zelf een wiel te spaken.

 

 

Met dank aan KCON

 

De specialist aan het werk